e
sv

FÖŞ yorumladı: Küresel borsalarda resesyon paniği, içerde kural değişiklikleri

26 Okunma — 10 Temmuz 2022 12:30
avatar

ANKA

  • e 0

    Mutlu

  • e 0

    Eğlenmiş

  • e 0

    Şaşırmış

  • e 0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

Yılın birinci yarısında 1970’lerden bu yana en makus performansı sergileyen dünya borsaları, Temmuz ayına da moralsiz  siftah yaptı. Dün Avrupa borsalarında başlayan sert panik atağı  (ortalama kayıp %2), Wall Street’te  duruldu, lakin TSİ 06:00’da büyük Asya borsalarında ortalama %1 kayıplar var.

Brent ve WTI petrol vadeli süreçleri resesyon telaşıyla sert düşüşler sergilerken, Brent petrolün yıl sonunda $65/varile gerileyeceğine dair Citi tahlili manşet oldu.  Tüm dünya için borçlanma kriteri olan ABD 10 yıl vadeli devlet tahvilinin getirisi hala %2.90, 2 yıl vadeli tahvil getirisi daha yüksek. Yani, getiri eğrisinin doğal eğimi aykırı yüz oldu ki, genelde bu durum ABD’de resesyonun öncü göstergesi olarak algılanır. Dolar Endeksi 106’yı geçerek yılın rekorunu kırarken, Euro/dolar 1.026’a kadar geriliyor—20 yıllık taban. Satışlardan Türkiye’nin de dahil olduğu Gelişmekte Olan Piyasalar (GOP, Ülkeler = GOÜ) da hissesini aldı. Salı gecesi Latin Amerika seansında ülke para üniteleri dolara karşı %1 yahut daha fazla kayıp sergilediler. MSCI’ın GOÜ FX Endeksi dolara karşı 20 ayın en zayıf bedeline geriledi.

Dünya borsalarının feci performansının nedenleri sene boyunca değişti; gitgide şahinleşen Fed açıklamaları, Ukrayna Savaşının uzaması ve ardından güç şoku vakit zaman satış münasebeti vazifesi yaptılar.  Hala, küresel resesyon derdi fiyatlanıyor.  Gerçekten de, ABD’den gelen öncü GSYH varsayımlarına nazaran (örneğin, Atlanta fed nowcast) iktisat şimdiden resesyonda olabilir. Avrupa ise güç krizinin pençesinde can çekişiyor. Dün yayınlanan Haziran S&P Küresel bileşik PMI aktivitenin 16 ayın en zayıf düzeyine gerilediğini duyurdu.

Eğer dünya resesyona girecekse, öncü pay endeksi S&P500’ün %10-15 daha paha kaybetmesi en muhtemel senaryo. Ancak, ünlü stratejist Muhammed el Arian’a nazaran, daha makus bir gelecek de mümkün. El Arian, piyasaların şimdi ABD resesyona girse dahi, Fed’in 2023 yılı boyunca nakdî sıkılaştırmayı sürdüreceğini kabullenemediğini gözlemliyor. Bu senaryoda, ABD resesyondan stagflasyona geçiş yapar.

Avrupa’da ise Ukrayna Savaşı süreceğine nazaran, güç krizinin kışın da devam etmesi beklenmeli. Öte yanda AMB faiz artırımlarından kolay vazgeçmez.   Avrupa borsaları şimdi bu karamsar senaryoyu satın almış değil.

GOP için birkaç istisna haricinde yılın ikinci yarısında olumlu performans beklentileri var. Bu görüşün gerisinde Çin iktisadının Omicron salgınını geride bıraktığı varsayımı yatıyor. Lakin, bu müşahede gerçekçi değil. Çin’de yeni bölgelerde daima yeni olaylar tespit edilirken, iktisadın dirilmesi için çok değerli bir önkoşul olan konut pazarı çok zayıf.

Dünya iktisadının meseleleri nitekim iç karartıcı. Putin ve Zelensky yıllar sürecek bir mevzi savaşına hazırlandılar. Bu durumda, dünya resesyona girse dahi, güç fiyatlarının çok düşmesi beklenmez. Rusya’ya uygulanan yaptırımlar her geçen gün ağırlaşıyor. Rus petrolüne tavan fiyat koymak, ve satış gelirinin büyük kısmını Ukrayna’ya ödemek, Rusya’dan gelen arzın büyük kısmının pazardan çekilmesi manasını taşıyabilir.

GOÜ özelinde, optimist beklentiler bu ülkelerin Merkez Bankalarının nakdî sıkılaştırma evresini Fed-AMB’den daha evvel bitireceği anlayışını da yansıtıyor. Ancak Dolar Endeksinin daima bedel kazandığı ve güç başta emtia fiyatlarının yüksek seyrettiği  bir gelecekte, bu tahlil yanlış çıkar. Ek olarak, temel göstergeler GOP’ta AL sinyali verse de Gelişmiş Ülkelerin eş vakitli resesyona girdiği bir senaryoda baş gösterecek riskten kaçış GOÜ’den sermaye çıkışını tetikler.

Kuşkusuz, dünya için  en makus haber, Covid-19 virüsünün şimdi mutasyonlarını tamamlamamış olması. Kanada, İngiltere, Portekiz, Romanya ve ABD’de olaylar tekrar yükseliyor.  Yeni dominant varyant Omicron B5 çok bulaşıcı ve aşılara da dirençli. Kışın dünyanın yine süreksiz ve bölgesel kapanma/kapatmalarla yüzleşmesi muhtemel bir senaryo. Riskli varlıklar ruhsal olarak bu senaryoya hazır değil.

Kısa vadeye dönersek, bu panik atağının da başkaları üzere bir kaç gün içinde tesirini kaybetmesi beklenir. Küresel finansal şartlar sıkılaşsa da, likidite düşüşlerde alım yapmak için kâfi. ABD yahut Gelişmiş Dünya’nın eş vakitli resesyona gireceği senaryosu ise hala genel kabul görmüş değil. En kıymetlisi ise Ukrayna Savaşı’nın yıllarca süreceği ve Covid-19’un bu kış da insanlığın başına bela olacağı öngörüleri şimdi piyasalarda tam algılanmış değil.

Bu defa panik atağının bitmesi için ABD’de Cuma günü açıklanacak tarım-dışı istihdamı gözleyeceğiz. CNBC.com’ nazaran aylık istihdam çıkarı 290 bin civarında seyredecek, işsizlik de %3.9 düzeyine gerileyecek. ABD istihdam talebinin gücünü yitirmediği niyeti riskli varlıklarda derhal alım getirir. Brent petrolün çok kısa bir devir için $100/varilin altına gelmesi mümkün ki, bu da riskli varlıkları takviyeler.

Henüz borsalardaki satış dalgalarının bir mali krize neden olacağına dair ispat yok. Yaz ayları için en muhtemel senaryo, sık sık panik atakları ile beslenen ayı trendi. GOP açısından ucuz fiyattan alım yapmak isteyen fonların davranışları krizleri önler. Ama, yaz boyunca GOÜ’den sıcak para kaçışına hazırlıklı olmalıyız.

Türkiye büyük ölçüde küresel piyasalardan koptu, ancak GOP ayı pazarında kaldığı sürece, iktisat siyasetinde yanlışlar düzeltilse dahi, Borsa ve TL’nin güçlenmesi çok sıkıntı.  Yaz ayları için 2 değerli risk 2021 gibisi bir orman yangınları zinciri ve Covid-19 olaylarında artışın dünya basınına taşınması ile turist akışında azalma. Borsa özelinde, çabucak her gün değişen kredi-mevduat uygulamalarının evvel banka endeksi, sonra da tüm kote şirketlerin bilançolarına ziyan vermesi mümkün. 2Ç2022 karları BİST-100’ün daima düşüşe geçmesini maniler, lakin yılbaşından bu yana süren, yerleşiklerin başını çektiği ralli Eylül’e kadar yerini soluklanma ve mülayim bir ayı trendine bırakabilir.

FÖŞ Baba

FÖŞ

Sıradaki içerik:

FÖŞ yorumladı: Küresel borsalarda resesyon paniği, içerde kural değişiklikleri